ปัจจัยกำหนดภาวะผู้นำในการพัฒนาชุมชนฐานรากอย่างยั่งยืน

Abstract

บทความวิชาการทบทวนวรรณกรรมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะผู้นำ ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ หลักธรรมาภิบาล และความเข้มแข็งของชุมชนฐานราก 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาชุมชนฐานรากอย่างยั่งยืน และ 3) นำไปสู่การพัฒนากรอบแนวคิดการวิจัยเชิงบูรณาการ โดยใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรม (Literature Review) จากบทความวิชาการ งานวิจัย และเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ จากฐานข้อมูล Google Scholar, Scopus และ TCI โดยใช้คำสำคัญ ได้แก่ ภาวะผู้นำ ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ หลักธรรมาภิบาล ความเข้มแข็งของชุมชนฐานราก และการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน ครอบคลุมเอกสารในช่วงปี ค.ศ. 1992–2025 จากนั้นนำข้อมูลมาสังเคราะห์เชิงเนื้อหาเพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของแนวคิดและพัฒนากรอบแนวคิดเชิงบูรณาการ    ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำ ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ และหลักธรรมาภิบาล เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความเข้มแข็งของชุมชนฐานราก ทั้งด้านการบริหารจัดการ การมีส่วนร่วม เศรษฐกิจ และสังคม โดยสามารถนำไปสู่การพัฒนากรอบแนวคิดการวิจัยเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ของปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาชุมชนฐานรากอย่างยั่งยืนในอนาคต