การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์โดยใช้การจัดการเรียนรู้ แบบใช้ปัญหาเป็นฐานของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพบริบทและความต้องการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนริมโขงวิทยา 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์ก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน และ 3) ศึกษาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 12 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสัมภาษณ์ครูผู้สอนวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษา 2) แผนการจัดการเรียนรู้จำนวน 3 แผน 3) แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และ 4) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจำนวน 40 ข้อ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ( ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และการทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน (Dependent Samples t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพบริบทและความต้องการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์ พบปัญหาคะแนนเฉลี่ย ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน ผู้เรียนมีข้อจำกัดด้านทักษะพื้นฐานและการคำนวณที่ใช้ในเชิงวิทยาศาสตร์ ตลอดจนมีทัศนคติที่มองว่าวิชาวิทยาศาสตร์เน้นการท่องจำเพื่อใช้ในการสอบแข่งขันมากกว่าการเรียนรู้เพื่อความเข้าใจ ส่งผลให้ขาดแรงจูงใจและความสนใจในการเชื่อมโยงความรู้สู่ปรากฏการณ์ในชีวิตจริง สำหรับด้านทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ พบว่าผู้เรียนขาดโอกาสในการลงมือปฏิบัติจริง เนื่องจากครูผู้สอนมีภาระงานนอกเหนือจากการสอนในปริมาณมาก ส่งผลให้ขาดเวลาในการวางแผนและจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) อีกทั้งครูบางส่วนไม่ได้สำเร็จการศึกษาในสายวิชาเอกวิทยาศาสตร์โดยตรง จึงขาดความมั่นใจในการจัดกิจกรรมสาธิตหรือการทดลองที่มีความซับซ้อน ประกอบกับการวัดผลยังคงเน้นแบบปรนัยมากกว่าสภาพจริง ทำให้ละเลยการประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่ควรจะเกิดขึ้นผ่านกระบวนการลงมือปฏิบัติและการแก้ปัญหาของผู้เรียน 2) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์หลังเรียนด้วยการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนหลังเรียนด้วยการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานอยู่ในระดับดีเยี่ยม (  = 2.67, S.D. = 0.25)